Marc van Leent
06 51026684
marc@wijkplaats.nl

 

Ingrid de Moel

06 52310845

ingrid@wijkplaats.nl

 

Hooglandseweg Zuid 28,
3813 TC  Amersfoort
KvK: 30218027 

 

Vacature Marketing 

& Communicatie

Sociale Knopenkaart

Ontmoeting is de brandstof van onze moderne netwerksamenleving. Dat besef wordt breed gedeeld. Wat mij echter opvalt is dat iedereen die ontmoeting wil faciliteren. Goedbedoeld maar contraproductief. 

 

Brede scholen, bibliotheken, verzorgingshuizen, wijkcentra, supermarkten en sportkantines profileren zich als lokale ontmoetingsplekken. Om nog maar te zwijgen van allerlei digitale platforms die deze functie ook beogen. Die ambitie van ontmoetingscentrum is ongetwijfeld goedbedoeld. Het resultaat is echter contraproductief. Stel je het extreme geval voor dat elke burger en elke instelling over een eigen ontmoetingsplaats beschikt. Van ontmoeting zou dan geen sprake meer zijn. Iedereen zou tevergeefs wachten op de ander om langs te komen. Het is een denkfout te veronderstellen dat meer ontmoetingsruimte bijdraagt aan meer ontmoeting. Meer ontmoetingsruimte leidt juist tot mínder ontmoeten.

 

Laten we eerlijk zijn. Er is helemaal geen gebrek aan ontmoetingsruimte; die is er in overvloed. Aan al die nieuwe initiatieven voor ontmoetingscentra, zowel oude als nieuwe stijl, ligt zelden een gedegen marktonderzoek ten grondslag. De behoefte aan ontmoetingscentra wordt naar mijn overtuiging niet bepaald door de vraag. Allerminst. De behoefte wordt enerzijds bepaald door het aanbod van overtollige ruimte (een lege school, bibliotheek of fabriek) en anderzijds door het aanbod van maatschappelijke ondernemers die altijd al van zoiets gedroomd hebben. Ik ben ze allemaal tegengekomen: ondernemende burgers met pensioen, zelfstandigen met te weinig werk,  maatschappelijke professionals in een outplacementtraject, enzovoort.  In veel mensen schuilt een kleine cafébaas.

 

Ondertussen zitten we opgescheept met teveel ontmoetingsplekken, en dat dreigen er nog meer te worden. In 2012 werden in een Zuid-Hollandse gemeente van 25.000 inwoners meer dan honderd plekken met een sociaal-maatschappelijke functie geturfd. Deze plekken werden op een kaart gezet en vervolgens besproken met gebruikers en exploitanten. Conclusie: de meeste plekken werden slecht gebruikt en hadden exploitatieproblemen.

 

Het is zowel van publiek belang, de ontmoetingsfunctie, als van privaat belang, de exploitatie, om de krachten te bundelen. Maar hoe? Een gemeente met een sterke planningstraditie kan daarbij voor een regisserende rol kiezen. Met de instrumenten die ze heeft, kan ze streven naar een gezond aantal trefpunten per wijk. Meer liberale gemeenten zullen van zo’n aanpak niets moeten hebben. “Laat de beste maar winnen”, zal hun gedachte zijn. Wat beide strategieën in ieder geval nodig hebben is inzicht in het bestaande. Welke sociale knooppunten zijn er, waar liggen ze en wie komen er? Ik pleit daarom voor het maken van een Sociale Knopenkaart: het begin van een goed gesprek.

 

Marc van Leent